Lëvizja e ushqimit nga goja në stomak kërkon veprim normal dhe të koordinuar të gojës dhe fytit, valë nxitëse të kontraktimeve muskulare të ezofagut (të quajtur peristalsis), dhe relaksim të sfinkterëve (bandat e muskujve që duhet të hapen në mënyrë që ushqimi të mundet kalojnë nga ezofagu në stomak).

• Si funksionon ezofagu?

Ndërsa një person gëlltitet, ushqimi lëviz nga goja në fyt, i quajtur edhe faring .Hapësira e sipërme e ezofagut hapet në mënyrë që ushqimi të mund të hyjë në ezofag, ku valët e kontraktimeve muskulore, të quajtura peristaltikë, shtyjnë ushqimin në rënie. Ushqimi më pas kalon nëpër sfinkterin e poshtëm të ezofagut dhe lëviz në stomak.

Problemi me ndonjërën nga këto funksione mund të shkaktojë vështirësi në gëlltitje (disfagia), urth, dhimbje në gjoks, refluks (kthimi i ushqimit nga ezofagu ose stomaku pa nauze ose kontraktimet e forta të muskujve të barkut), të vjella ose aspiratë të ushqimit ( ushqimi del në rrugët e frymëmarrjes).

Çrregullimet e fytit gjithashtu mund të shkaktojnë probleme me lëvizjen e ushqimit.

Shkaqet kryesore të shtytjes anormale të ushqimit janë çrregullimet e lëvizjes (lëvizshmërisë) së ezofagut.

• Çrregullimet më të zakonshme përfshijnë:

Akalasia;

Ezofagiti eozinofilik;

Spazma ezofageale;

Ndonjëherë, çrregullimet që prekin tërë trupin gjithashtu ndikojnë në lëvizjen e ezofagut. Shembujt përfshijnë sklerozën sistemike dhe sëmundjen Chagas.

Mjekët përdorin metoda të ndryshme për të diagnostikuar çrregullimet e lëvizjes së ezofagut. Metodat përfshijnë endoskopinë me biopsi, rrezet X të gëlltitjes së bariumit, manometrinë dhe testet e zbaticës së acidit.

Trajtimi i shtytjes anormale të ushqimit varet nga shkaku.

Ndërsa njerëzit plaken, disa ndryshime mund të ndikojnë në aftësinë e gëlltitjes. Prodhohet më pak pështymë. Si rezultat, ushqimi nuk zbutet (përpunohet) mirë dhe është më i thatë para se të gëlltitet.

Muskujt në nofulla dhe fyt mund të dobësohen pak, duke e bërë përtypjen dhe gëlltitjen më pak efikase. Gjithashtu, të moshuarit kanë më shumë të ngjarë të kenë kushte që e bëjnë të vështirë përtypjen dhe gëlltitjen. Për shembull, ata kanë më shumë të ngjarë të kenë dhëmbë të lirshëm ose të mbajnë proteza.

Me plakjen, kontraktimet që lëvizin ushqimin nëpër ezofag bëhen më të dobëta. Ky ndryshim është shumë i vogël dhe zakonisht ka pak efekt në lëvizjen e ushqimit në stomak. Por nëse të moshuarit përpiqen të hanë ndërsa rrinë shtrirë ose shtrihen menjëherë pas ngrënies, ushqimi mund të mos lëvizë lehtësisht në stomak.

Nëse zhvillohet refluksi, ezofagu mund të jetë më i ngadalshëm për të lëvizur acidin e stomakut të refluksuar përsëri në stomak.

Disa të moshuar kanë një hernie të shkëputur, e cila mund të kontribuojë në zbaticë.