Lidhu me ne

Temporal

Portreti i rrallë, ja si ishte pamja e vërtetë e Ali Pashë Tepelenës

Në pamje  Aliu ishte shumë  i hijshëm. Kishte erën e sinqeritetit dhe ndershmërisë dhe një buzëqeshje  shprehëse të hareshme. Kishte ball të bukur, sy të gjerë dhe të kthjellët që  i përshkruajnë si të gjallë dhe tërheqës.

Periudha e fundit të shekullit të XVIII dhe fillimit të shekullit të XIX, periudhë që fillon me interesimin e Fuqive të Mëdha për rajonin e Ballkanit, çka korrospondon përveç pranisë diplomatike dhe ushtarake të Francës, Rusisë dhe Anglisë në këto territore edhe me një rritje të numrit të udhëtarëve të huaj kryesisht anglezë dhe francezë që vizitojnë Pashallëkun e Janinës. Në fillim të shekullit të XIX udhëtimi tradicional i “Grand Tour-it pësoi një ndryshim themelor.

Një mori udhëtarësh dhe studiuesish, herë si qytetarë të thjeshtë, herë si eksploratorë e herë si të dërguar të qeverive të tyre do përshkonin territorin e Epirit dhe Greqisë për të njohur nga afër territoret ku kishte lindur kultura e lashtë që i kish magjepsur duke nxitur një proces të gjerë kulturor që u materilizua me prodhimin e një literature të pasur udhëtimesh që ringjalli nga pluhuri i harresës Ballkanin. Në të njëjtën kohë , kjo periudhë korrospondoi me fillimin e një ere të re që pat nisur në Evropë pas shpërthimit të Revolucionit Francez, era e nacionalizmit gjë që u konkretizua në fillimet e përpjekjeve të popujve të Ballkanit për të formuar shtetet e tyre kombëtare.

Si i përdori Perandoria Osmane dhe ç'ndodhi me vakëfet e Ali Pashë Tepelenës pasi ai u ekzekutua, studiuesi Eduart Caka hedh dritë me librin e ri

I përmendim të dyja këto procese, literaturën e udhëtimit evropiane për Ballkanin dhe fillimin e shkrimit të historisë nga shkollat ballkanike të etnive që u kthyen në kombe ,sepse janë dy momente të rëndësishme historike që kanë lënë gjurmë në sendërtimin e historisë politike të Ballkanit. Të parët nëpërmjet mesazheve orientaliste e  portretizuan Ali Pashë Tepelenën, si despot oriental, gjakpirës e të pabesë, cinik e epshor duke e parë si një shtypës dhe një zotërues të territoreve që ata do të dëshironin të shikonin të projektuar “Heladhën” e teksteve të tyre shkollore , ndërsa të dytët e cilësua si gjaksor e të pamërshishëm për t’i dhënë jetë miteve të tyre kombëtarë. E megjiatë mes teksteve të kësaj letërsie udhëtimi ende jo të studiuar mirë në Shqipëri gjejmë dhe pasazhe që na rrëfejnë sesi ishte në paraqitje Ali Pasha Tepelena. Sëbashku me disa nga portretet e gravurat e piktorëve evropianë, ato përbëjnë dëshmitë e rëndësishme të paraqitjes fizike dhe të karakterit të Ali Pashë Tepelenës. 

Në pamje  Aliu ishte shumë  i hijshëm. Kishte erën e sinqeritetit dhe ndershmërisë dhe një buzëqeshje  shprehëse të hareshme. Kishte ball të bukur, sy të gjerë dhe të kthjellët që  i përshkruajnë si të gjallë dhe tërheqës. Hundë në trajtë të bukur  dhe lëkurë të pastër. Goja dhe nofulla e tij tashmë fshiheshin pas mjekrës. Mbi të gjitha,  karakteristike ishte gjallëria e reagimeve të tij, ndërrimi i shpejtë i shprehjeve  dhe e  qeshura e tij e thellë, pak drakoide në ashpërsinë e tij. Ishte fjalë embël, i logjikshëm dhe impresionues.”

“Aliu i priti në këmbë. Dukej i shkurtër dhe i shëndoshë me një shprehje të këndshme. Në kokën e tij formohej me mbështjellje të shumta të vogla prej museline të artë  një çallmë e lartë dhe në rripin e mesit kishte një shpatë të gjatë me diamante në dorezën e saj.”

“Fytyra e Aliut ishte shumë e këndshme, sytë bojëqielli dhe të”shpejta”dhe mjekra e tij e gjatë dhe e bardhë”. 

“Aty, tek divani rrinte ulur Aliu mbi një lëkurë luani. Mbante feste të kuqe me shirita të arta, dhe aty këtu llamburitnin diamante të vyera. Një nargjile qëndronte në krahun e tij. E përkulte  kokën  me fisnikëri. Mjekra e tij, tanimë e bardhë krejt, i jipte një butësi si ajo e mirësisë së Babagjyshit të Vitit të Ri. Shprehja e tij  ishte e sinqertë, impresionuese dhe zëri i ëmbël. Dukej  shumë i mirë… Qeshi gjithë thjeshtësi, mënyrat e tij ishin kaq të qeta dhe atërore dhe aq ndjellëse në pamjen e mirësisë së tij dhe të sinqeritetit  të përsosur… (Nga libri i Uilliam Pllomar “Diamanti  i Janinës, Ali Pashai 1741- 1822”, Botimet “DODONA”, Athinë 2004, fq 85, 216, 217 . )

Me teper

Kryesore11 orë më herët

Berisha nga Shkodra: Nëse duam të fitojmë zgjedhjet, përparësi do kenë të rinjtë dhe gratë

Ish-kryeministri Sali Berisha ka deklaruar se përsa kohë do të jetë në politikë, do të zhvillojë “Foltore”, si e vetmja...

Aktualitet11 orë më herët

Veliaj ” masakron” tironsit/ Gjobiten 1 mijë qytetarë brenda ditës në Tiranë

Në tre mujorin e parë të këtij viti, Policia Bashkiake në Tiranë ka gjobitur në total 92000 automjete. Këto shifra...

Radar11 orë më herët

Agron Kapllanaj i pallateve të 5 Majit: Falanderoj SHBA që na dha mundësinë të njihnim Berishën

Agron Kapllanaj, i cili u komandua nga Lulzim Basha si kreu i degës së PD në Fier, dhe që u...

Radar12 orë më herët

Berisha fushatë në Shkodër: Diamant i fitores së 6 marsit, nuk u pajtua me një Shqipëri pa opozitë

Pas Lezhës, ish-kryeministri Sali Berisha u ndal në Shkodër për të zhvilluar fushatën për kryetar të Partisë Demokratike në procesin...

Stil14 orë më herët

Kuriozitete / 10 purot më të mira në botë

Cigar Aficionado ka renditur 25 purot më të mira të vitit 2020. Pasi i shijuan pa ua ditur markën, rreth...

Stil14 orë më herët

Sa orë gjumë duhet të flemë? Pse gjithçka varet nga mosha

A e gjeni ndonjëherë veten duke dremitur në tryezën tuaj të punës, edhe pas asaj që mendonim se ishte një...

Gatime14 orë më herët

Si të bëjmë bukë shtëpie ? Receta e bukës nga e cila mund të hani sa të doni

Dhe aspak nuk na çudit që kjo bukë nuk përmban fare drithëra.Steven Gundry, nga Nebraska, autor i librit “Paradoksi i...

Stil14 orë më herët

Si ta kuptoni që keni të bëni me një sociopat? 5 shenjat që nuk duhet t’i injoroni kurrë

Nëse keni takuar një sociopat në jetën tuaj, si në të tashmen, apo edhe të kaluarën, ka shumë gjasa që...

Gatime14 orë më herët

Çfarë të gatuaj sot? Ju tregojmë recetën e japrakëve, recetë e veçantë dhe tradicionale…

Japrakët ose dollmat me gjethe rrushi është një nga recetat me të veçanta të kuzhinës ballkanase. Shija e saj karakteristike...

Kryesore14 orë më herët

Berisha nga Lezha: Censura, kërcënimet dhe propaganda nuk e ndalon dot opozitën e vërtetë

Ish-kryeministri Sali Berisha vijon me fushatën zgjedhore në javën e zgjedhjeve për kreun e ri të PD që do të...

Facebook