Lidhu me ne

Temporal

A është mosha e lidhur me (pa)lumturinë?

mom-i-can-cycle
Nga Peter Warr
Nëse nuk është diçka e bukur të plakesh, atëherë pse sondazhet dëshmojnë shpesh se të moshuarit janë më të lumtur se të rinjtë? Studimet e fundit mbi lumturinë, duke pyetur njerëzit për jetën e tyre si një e tërë, punët e tyre, familjen, aktivitetet sociale dhe aspekte të tjera, kanë filluar të zbulojë disa modele intriguese.
Të dhënat e reja të publikuara nga Zyra e Statistikave Kombëtare, tregojnë se të moshuarit kanë tendencë të jenë të lumtur dhe jo më të mjerueshëm se sa të rinjtë. Por shqyrtimi i më shumë të dhënave tregon një model edhe më interesant. Mes moshës rrethtë njëzetave dhe dekadës mes moshave 40 deri 50-vjeç, tek njerëzit shënohet një rënie progresive e nivelit të lumturisë.
Por pas viteve të mesme të jetës së tyre, prirja është e kundërt, pra lumturia mesatare bëhet në mënyrë të vazhdueshme më e madhe, deri sa ajo mbërrin pikën maksimale deri kur njerëzit janë gati 70-vjeç.  Në vendet me të ardhura të larta është më i dukshëm vlerësimi i kënaqësisë së jetës dhe (me rritje në vitet e mesme), përmes raporteve për praninë e më pak shqetësimeve apo streseve.
Lumturia ekziston edhe në fusha të veçanta të jetës:kënaqësia nga puna dhe tendosja, janë përkatësisht më të ulëta dhe të larta në vitet e mesme të jetës sonë. Ndërkohë të dhënat tregojnë se gratë priren të shqetësohen gjithësesi më shumë se burrat. Duket sikur mosha kontribuon në një farë mënyre tek ndjenjat pozitive apo negative, por numri i viteve që nga lindja nuk mund të shkaktojë drejtpërdrejti ndonjë gjë. Pra, ne duhet të shohim edhe faktorë të tjerë, mundësisht shkakësore që mund të ndryshojnë me moshën.
Lumturia dhe mjedisi përreth
Lumturia është sigurisht e ndikuar jashtëzakonisht nga faktorë të jashtëm, dhe shumë kërkime kanë identifikuar disa prej tyre që mund të kontribuojnë në marrëdhëniet ndërmjet lumturisë dhe moshës. Ndërsa të rriturit lëvizin drejt moshës së mesme, ata marrin shpesh angazhime shtesë dhe përgjegjësi familjare, dhe mund të jenë të shqetësuar gjithnjë e më shumë nga pasiguria e punës, ajo mbi të ardhmen e karrierës, si dhe kujdesi ndaj fëmijëve apo edhe kujdesi për të afërmit e moshuar.
Konfliktet midis roleve, mund të bëhen jashtëzakonisht të mëdha në këto vite, dhe të ardhurat mund të dështojnë gjithnjë e më shumë për të përmbushur nevojat e njerëzve. Studimet kanë zbuluar se njerëzit kanë nevojë të kenë ndikim mbi atë që ndodh me ta, dhe atë që bëjnë për të shmangur vuajtjet. Ata janë të pakënaqur nga të qenit thjesht një gur shahu i manipuluar nga njerëzit dhe ngjarjet e tjera, ndaj dhe duan të jenë në gjendje të ndërmarrin hapa për të reduktuar tendosjen e për të shtuar gëzimin e tyre të jetës.
Por mundësia për të ndikuar mjedisin përreth jush, mund të zhvlerësohet ndjeshëm gjatë viteve  tuaja të mesme, për shkak të kërkesave kontradiktore të bëra nga njerëzit e tjerë dhe roli që ju keni marrë mbi ta. Ju mund të ndjeheni i zënë në kurth nga situata tuaj. Kjo, së bashku me aspekte të tjera të mjedisit përreth një personi, mund të mposhtë lumturinë në moshën e
mesme.
Por pse më pas përmirësohet? Pjesërisht, kjo është për shkak se njerëzit kalojnë në faza të ndryshme të jetës, kur kërkesat në kohë dhe paratë e tyre përjetojnë pasiguri, dhe karakteristika të tjera negative kanë prirjen të zvogëlohen. Teksa fëmijët rriten, punët dhe aktivitetet e tjera stabilizohen, dhe lumturia e njerëzve përson një rritje mbi mesataren.
Ndikimet personale tek lumturia
Por ndjenjat nuk përcaktohen tërësisht nga ajo që ndodh me ju, – kjo varet gjithashtu nga mënyra se si e interpretoni botën tuaj. Njerëzit reagojnë në mënyra të ndryshme për shumë aspekte të mjedisit, pjesërisht përmes filtrave mendore. Tek të 20-tat krahasimet me njerëzit e tjerë janë të zakonshme. Por teksa njerëzit lëvizin përtej moshës së mesme duke shqyrtuar gjithnjë e më tepër jetën e tyre, gjejnë shpesh alternativa “të cilat mund të përmirësojnë lumturinë e
tyre.
Veçanërisht e rëndësishme për t’u kuptuar pse lumturia mund të rritet në vitet e mëvonshme, janë proceset e përshtatjes mendore. Studimet biologjike dhe psikologjike kanë treguar se si përgjigjet ndaj një stimuli, zvogëlohen pas shfaqjes së tyre të përsëritur. Kjo do të thotë se kushtet e pakëndshme mund të tingëllojnë më pak negative pas një periudhe kohore.
Për stimujt që janë të rinj, njohja (atë që ju mendoni) dhe ndikimi (se si ju mendoni), priren të jenë të ndërthurura ngushtë. Por, pas një periudhe përshtatjeje ato ndahen:ju mund të jeni po
aq i vetëdijshëm për atë që po ndodh, por ndjenjat tuaja do të bëhen më neutrale.
Ndërsa karakteristika dhe ngjarjet në jetën tuaj të bëhen gjithnjë e më të njohura, ato kanë prirjen për të gjeneruar emocione më të forta, ndoshta duke kontribuar në një rritje graduale të lumturisë me shtimin e viteve. Së bashku, kombinimi i këtyre dy grupeve faktorësh – ndryshimet gjatë jetës dhe interpretimi i atyre ngjarjeve – mund të sigurojnë një shpjegim të modelit të lumturisë përgjatë moshave të ndryshme.
Vazhdo leximin
Kliko të komentosh

Duhet të jeni i kyçur në mënyrë që të mund të lini një koment Kyçu

Përgjigju

MË TEPËR

Radar4 orë më herët

“Sot është një festë demokracie”- Belind Këlliçi voton në Primaret e Tiranës: Ka ardhur koha që pushteti lokal t’u kthehet qytetarëve

Kandidati në garë për primaret e Tiranës në PD, Belin Këlliçi, e ka cilësuar si një festë demokracie këtë të...

Radar4 orë më herët

I shoqëruar nga bashkëshortja, Alimehmeti voton: Fushata ka qenë shumë pozitive

Kandidati Ilir Alimehmeti, i shoqëruar nga bashkëshortja e tij, hodhi votën në selinë blu. Ai është një ndër shtatë kandidatët...

Radar4 orë më herët

Berisha: Rama ka kthyer PS-në në origjinë, parti mafie dhe terrorizmi. Primaret rreze e fuqishme për votën e lirë

Kreu i Partisë Demokratike Sali Berisha ka folur për mediat pasi ka votuar për procesin e Primareve brenda forcës politike...

Radar19 orë më herët

Berisha-ndërkombëtarëve: Rama paguan miliona që të shfaqë një Shqipëri që nuk ekziston

Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha ka përcjellë një mesazh për të gjithë ndjekësit e tij në rrjetin social “Tik...

Mix23 orë më herët

Pas ndarjes nga bashkëshorti, Emily Ratajkowski rrëfen se ra shumë nga pesha

Së fundmi supermodelja Emily Ratajkowski ka folur për humbjen në peshë, të cilën e përshkroi si vërtet të frikshme. “Kur...

Radar23 orë më herët

Të protestuarit është diçka e rrezikshme për tiranin

Të protestuarit është diçka e rrezikshme për tiranin Nga Ndriçim Kulla  Zhurmërima e medieve të mazhorancës, por edhe e medieve përtej...

Mix23 orë më herët

David Beckham thyen rregullat dhe puth Kate Middleton

Princi dhe Princesha e Uellsit, William dhe Kate morën pjesë në ceremoninë e Çmimeve Earthshot 2022 të premten mbrëma. Çifti u fotografua...

Mix24 orë më herët

Dembelë, aspak aktivë dhe indiferentë, demi, ujori, luani dhe shigjetari

Katër dembelët e horoskopit Dembelë, aspak aktivë dhe indiferentë. Nuk e shtyjnë veten fort për të punuar natë e ditë...

Radar24 orë më herët

Politikanët që uruan fitoren e Zvicrës ndaj Serbisë, hesht vetëm Rama

Prej mbrëmjes së djeshme janë kthyer në virale momentet nga ndeshja Zvicër-Serbi, ku kjo e fundit u mund dhe u...

Radar1 ditë më herët

Shqipëria narkoshteti i parë i Europës

Berisha: Shqipëria narkoshteti i parë i Europës Kryedemokrati Sali Berisha është shprehur se Shqipëria është Kolumbia e Evropës. Në fjalën...

Facebook