Lidhu me ne

Letersi

Të gjitha i humbëm duke dashuruar

  Osip Mandelshtam (1891 – 1938)

Tristia

Shkencën e ndarjes mirë e pata njohur
flokëshprishur netësh ankestare.
Mbllaçiten buajt, pritja s’ka të sosur,
të mbramen orë vigjiljesh qytetare,
nderoj at’ rit të natës këndezore
kur, teksa ngre të rëndën brengë rrugash –
kundronin larg sytë përlotur prore
dhe kuj’ e grave shkrihej këngë muzash.

 

Kush mund ta dijë ç’fsheh fjala – ndarje,
dhe çfarë lamtumire ne na pret,
ç’na parathotë këndezi tej dritarje
kur në akropol zjarri kërcet,
dhe në agshol të ndonjë jete të re
kur kau përtyp prâjshëm bar e gjeth,
përse o gjel, tellall’ i jetës së re
mbi murin e qytetit krahët rreh?

 

Dhe gjej hare në t’rëndomtën tjerrje:
kur druga sillet, boshti kërkëllin.
Kundro, karshi, porsi push mjellme
zbathur rend Delija n’përqafim.
O, i cekët shtrat’ i jetës sonë,
o sa e mjerë gjuha ndër gëzime!
Gjithë si qëmoti, rishmi kthen gjithmonë,
veç grim’ e njohjes ne na mbush galdime.

 

Shkruar qoftë: figurëz e tejdukshme
prehet një pjate – larë deltinë,
e hapur si gëzof ketrusheje
përkulur sheh mbi dyll një çupëlinë.
S’e duam fallin për Erebin grek,
i grave dyll – për burrat – tunxh i gjallë.
Betejash shorti neve na hap shteg,
atyre – vdekjen, duke shtirë fall.

1918

 

*   *   *

Çurga e artë e mjaltit prej shishes rrodhi
Aq gjatë e mundimshëm, sa amvisa mundi të falet:
– Në pikëlloren Tauridë, ku fati na ndolli,
S’mërzitemi dhe aq, – dhe me sytë tanë përballet.

 

Gjithkah shërbimi i Bakusit, thua kësaj bote pritet:
Sall rojet dhe qentë – kalon, askënd nuk sheh shtigjesh –
Porsi fuçi të rënda, të paqta rrokullisen ditët:
Tej, zëra kasollesh – nuk i kupton, nuk u përgjigjesh.

 

Pas çajit dolëm në kopshtin e madh të kafenjtë,
Si qerpikë në dritare lëshuar – perdja e errët.
Kolonash bardhoshe hardhitë në rreshta të drejtë
Dhe derdhen qelqesh ajrore malet e fjetur.

 

U thashë: Rrushi gjëllon mu si betejash të ra,
Ku kalorës kaçurrelë luftojnë në rradhë kaçurrele,
Në Tauridën e gurtë – shkenca e Helladës – dhe ja
Desjatinat e arta fisnike, të ndryshkurat lehe.

 

Po në dhomën e bardhë, si çikrik, – qetësi’ e shtanguar.
Kundërmon uthull, bojë dhe rrush të freskët bodrumi.
E mban mend? në shtëpinë greke? gruaja gjithkujt dashuruar, –
Jo Helena, tjetra, – zot, sa gjatë ajo thuri?

 

Bashkë e artë, ku je ti pra, moj bashkë e artë?
Shkundulluan gjithë udhës suvalët detare n’errësirë,
Dhe, tek anijen braktis, me velat fërtele, në varkë
Kthehet Odiseu, nginjur me Kohë e Hapësirë.
1917

 

 

Kasandrës

 

Çastesh t’lulëzuara s’kam dashtë të kem
buzët e tua, Kasandër, tuat sy,
por, në dhjetor të kremtimit solemn
kujtimi do na djegë të dy!

Të gjitha i humbëm, duke dashuruar
në dhjetor të vitit shtatëmbëdhjetë:
Dikush u grabit me vullnetin e popullit,
tjetri grabiti veten e vet…

Por, kjo jetë në qoftë domosdo deliri,
dhe pyll’ i anijtë, pallate – vargmale, –
fluturo, pra, fitore e paduar –
o murtajë hiperboreale!

Midis autoblindash, bash në shesh
unë shoh një njeri: ai
me urë të ndezur ujqit tremb:
me ligj, me liri, me barazi!

Dallëndyshkë moj, e mira Kasandër,
ti rënkon, ti digjesh – për çfarë
na ndriçoi dielli i Aleksandrit
të gjithëve, qind vjet më parë?

Herëdokur, në kryeqytetin e vështirë,
kur skithët në breg Nevë të shtrojnë gostinë,
nën tingujt e ballos së këllirë
prej kokës së bukur do t’ta shkyjnë shaminë.

Dhjetor 1917

 

*   *   *

Për burrninë zamadhe të shekujve që vijnë,
Për fisin e naltë njerëzor,
Pa kupë më lanë në gostinë e etërve,
Pa gazin, pa nderin burrnor.

 

Mbi shpinë më sulet shekulli i ujkut,
Por ujk për nga gjaku nuk jam:
Ngjeshmë si shapkë në mëngën e xhupit
Të stepave me afsh siberian.

 

Që mos t’shoh frikën, as llurbën vrastare,
As eshtrat përgjakur koçive;
Që natën ta zbardhin dhelprat polare
Me hiret e tyre primitive, –

 

Më shpjer pra menatë, ku rrjedh Jenisej
Ku pisha mbërrin gjer tek yjtë.
Se ujk unë nuk jam nga gjaku në dej
Dhe veç i barabarti më mbyt.

 

 

*   *   *

Lahesha oborrit një ndajnatë –
qielli prushëronte yjet-shpuzë.
Rrezj’ e ylltë – si kripa në sëpatë,
Ngrinte vozëz mbushur buzë për buzë.

 

Mbyllur kudo portatt çdo shtëpi,
Toka kish ndërgjegje egërshane.
M’i pastër se pëlhura pa një vijë,
Zor të gjesh taban kund kësoane.

 

Ylli shkrin në vozë, si kokërr loti.
Uji nxin ngyjrash të skëtershme,
M’i pastër se vdekja, m’i njelmë se kobi,
Toka më reale, më e tmerrshme.

 

*   *   *

Fjalën që desha ta them, e harrova ngaherë.
Dallëndysha e verbër kthen në pallat hijesh –
Të luajë me tejdukshmëritë, falërprerë.
Këndohet këng’ e natës, jerm dalldish.

 

S’dëgjohen shpesë. I pavdekshmi s’lulëzon.
Flu i ka jelet kopeja e kuajve të natës.
Në lumë të thatë një çorape bosh pluskon.
Mes farkëtarëve i bie të fikët fjalës.

 

Si shatorre a tempull rritet pak e grimë,
Herë si Antigonë e çartur turret drejt,
Herë si dallëndyshë bie përdhe pa frymë
Me brishtësinë stigjiane dhe degën e blertë.

 

O, nëse do t’i kthehej turpi i gishtave që shohin
Gëzimi marrok i njohjes, galdimet.
Sa tmerr më kall kuja e Aonidave,
Mjegullat, zgafellat e kumbimet.

 

Vdektarët e kanë pushtetin të duan e të dinë,
Për ta dhe tingulli rrjedh mes gishtash,
Por ajo që desha të them humbi në harrim
Dhe i pakurm mendimi kthen në pallat hijesh.

 

Për të s’na jep aspak grimë siguri,
Mikesha, Antigona – po ajo dallëndyshë …
Ndërsa në buzë, djeg si akull i zi
Kujtimi i tingullit të Stigjisë.

 

 

*   *   *

Ngase duart e tua s’munda t’i mbaj në besë,
Ngase t’brishtat buzë të njelmëta tradhëtova qëkuri –
Në akropolin e fjetur duhet agsholin të pres.
Sa i urrej të lashtat ngrehina kutërbuese prej druri!

 

Burrat akej shalojnë me ngut kuajtë n’errësirë,
Me sharra dhëmbaçe gërryejnë muret-guackë.
Gjaku s’i ndal më aspak poterë as mënxyrë
dhe s’ka për ty më as emër, as tingull, as maskë.

 

Si munda t’mendoj që u ktheve, si kam guxuar?
Dhe pse u ndava teje para kohe aq lehtë.
Ende nuk është mpiksur terri, gjeli s’ka kënduar,
Ende nuk është ngulur në dru sëpata e nxehtë.

 

S sumbull e tejdukshme loti rrodhi muresh rrëshira,
Dhe brinjët e drunjta i ndjeu qyteti sakaq.
Por plasi gajku në shkallë me shkulme, drithëtira,
Dhe burrave tre herë vegimi joshës iu shfaq.

 

Ku është Troj’ e dashtun? E vashavet shpia mbretnore?
E larta folezë e Priamëve rrënuar do jetë në themel.
Por bien si shi i thatë prej druri shigjetat mizore
Dhe të tjera shigjeta mbijnë në tokë si zabel.

 

Të mbramit yll i fiket pa bëza fitil’ i avashtë,
Dhe agu, dallëndyshë e irnosun, dritores do trokasë,
Dhe dita, e ngathët, si buell shpërgjumur në kashtë,
Mullarësh të ashpër, prej gjumit të prajtë do të shkasë.

 

1920

 

Përktheu nga rusishtja: Agron TUFA

Vazhdo leximin
Kliko të komentosh

Duhet të jeni i kyçur në mënyrë që të mund të lini një koment Kyçu

Përgjigju

MË TEPËR

Stil2 minuta më herët

Bebe Rexha i futet seriozisht palestrës

Bebe Rexha këtë vit ka qenë shumë pak aktive në muzikë Këngëtarja Bebe Rexha, së fundmi publikoi një video të...

Radar8 orë më herët

Radhët kilometrike në Kakavijë/ Emigrantët shqiptarë të braktisur, Rama ‘hesht’ përballë Greqisë

Prej shumë orësh në pikën kufitare të Kakavijës janë bërë radhë kilometrike, për shkak të fluksit të emigrantëve shqiptarë që...

Stil10 orë më herët

Jeremy Meeks: Nga qelia në pasarelë!

Ai as që e kishte idenë se një takim privat me redaktoren e famshme franceze të modës dhe superfuqinë e...

Stil10 orë më herët

4 meshkujt më toksikë të Horoskopit në një lidhje

4 meshkujt më toksikë të Horoskopit në një lidhje Nëse dëshironi të “luani të sigurt” dhe të investoni në një komunikim të...

Stil10 orë më herët

Warren Buffett: “Gabimi më i madh” që njerëzit bëjnë me paratë dhe kursimet e tyre

Kreu i investitorëve miliarder, Warren Buffett i cili është një nga njerëzit më të pasur në planet me një pasuri...

Stil11 orë më herët

Faqet më të mira për të shitur produkte ose shërbime online

Sot gjithkush mund të hapë një biznes online pa qenë nevoja të ketë një dyqan fizik dhe mbi të gjithë...

Stil11 orë më herët

Studimi gjerman tregon se çfarë është dashuria

Një studim gjerman ka dalë në përfundimin se t’i qahesh partnerit për gjërat e këqija që të kanë ndodhur gjatë...

Stil11 orë më herët

8 arsye pse humb dëshira seksuale

8 arsye pse humb dëshira seksuale Zvogëlimi i dëshirës seksuale është rezultat i humbjes së libidos. Kështu sugjerojnë studime të...

Radar11 orë më herët

Masakra në Mal të Zi/ Kush është Vuk Boriloviç, 34-vjeçari që pas sherrit me familjen qëlloi kë i doli përpara në rrugë (FOTOT)

Një ngjarje tragjike ka ndodhur mbrëmjen e kaluar në Mal të Zi, ku një 34-vjeçar vrau 11 persona dhe plagosi...

Radar11 orë më herët

Dy fjalë për anonimët që fshihen pas artikujve në vetën e parë

Nga Akil Pano Pjesëmarrja dhe fjala ime mes disa intelektualëve, në tryezën e ftuar nga Dr. Berisha mbi temën e...

Facebook