Lidhu me ne

Letersi

Më mirë fjala akses, qasje apo përqasje …

Gjuha shqipe në sytë e të mëdhenjve

Adrian Beshaj

Kohët e fundit kam vënë re jo pa njëfarë kënaqësie se disa fjalë të huaja, të hyra kryesisht nga anglishtja në shqipe, kanë filluar të zëvendësohen natyrshëm nga gazetarët, sidomos ata televizivë, dhe folës të ndryshëm në ligjërimin e përditshëm.

Është folur dhe stërfolur, dhe s’është fjala të bëhemi patjetër puristë fanatikë, por le t’i përdorim fjalët e shqipes sonë të pasur atëherë kur nuk është domosdoshmërisht e nevojshme të përdorim fjalët e gjuhëve të huaja, qoftë edhe në ligjërime të ngritura stilistikisht.

Një nga këto fjalë të huaja që po fillon të zëvendësohet gjithnjë e më shpesh, në mënyrë të rrjedhshme dhe pa kurrfarë “stërmundimi” nga gazetarë, politikanë apo shqiptarë të zakonshëm është fjala akses, apo edhe sinonimi i saj që tingullon edhe më e shëmtuar në shqipe, aproç.

Vendin që kjo fjalë e kishte zënë padrejtësisht në ligjërimin formal dhe joformal, po e zë fjala shqipe qasje.

Sipas Fjalorit të Shqipes së Sotme (Tiranë, 2000) folja qas në shqip do të thotë “sjell më pranë, afroj, pranoj, fus, si edhe largoj apo mënjanoj në një të folme krahinore” dhe në mënyrën e duhur sot po përdoret psh: qasje e drejtë (apo e gabuar) ndaj një çështjeje, një problemi etj. Atëherë pse duhet të përdorim një fjalë të huaj kur kemi tonën që nuk çalon askund në fushën semantike dhe i shpreh të gjitha kuptimet e fjalës së huaj? Është edhe më e papranueshme kur fjala e huaj përdoret vend e pa vend nga shqiptarë të lindur, të rritur dhe banues në Shqipëri.

Mirëpo në këtë kontekst dëgjohet aty-këtu e përdorur gabimisht, duke u pandehur si sinonim i emrit ‘qasje’, edhe fjala shqipe përqasje. Pikërisht edhe kjo qe një nga arsyet e shkrimit të këtyre radhëve.

Po sipas Fjalorit të Shqipes së Sotme (Tiranë, 2000), folja përqas në shqip do të thotë “krahasoj, ballafaqoj”. Pra, vë përballë njëri-tjetrit dy apo më shumë sende ose frymorë për t’u gjetur atyre ngjashmëritë dhe ndryshimet.

Kështu që përqasje, sipas veprimit të foljes përqas, do të thotë krahasim, ballafaqim, dhe nuk e shpreh kurrsesi veprimin e afrimit, avitjes, futjes. Të paktën gazetarëve s’u kushton asgjë ta shfletojnë herë pas here Fjalorin e Shqipes me qëllim që të mos bien në kurthet e ngjashmërive fonetike të fjalëve me kuptime të ndryshme, si edhe për ta pasuruar më tej fjalorin e tyre vetjak.

Bëjmë shumë mirë, sipas meje, që përdorim fjalën shqipe ‘qasje’ në vend të fjalës së huaj “akses’ apo ‘aproç’, por gabojmë kur përdorim po me këtë kuptim fjalën ‘përqasje’ që do të thotë ‘krahasim, ballafaqim’.

Ne mund t’i qasemi një problemi, por për ta përqasur atë duhet edhe një problem tjetër përballë të parit.

Dikush thotë se janë të bekuar ata që kujdesen për ruajtjen dhe pasurimin e gjuhës së tyre amtare.

Le të jemi të gjithë ne shqiptarët të bekuarit e këtij planeti ku gjallojmë!

Vazhdo leximin

Me teper

Letersi1 orë më herët

Më mirë fjala akses, qasje apo përqasje …

Adrian Beshaj Kohët e fundit kam vënë re jo pa njëfarë kënaqësie se disa fjalë të huaja, të hyra kryesisht...

Stil1 orë më herët

Si të veprojmë me fëmijët që flasin me vonesë? 6 këshilla për prindërit

Aktivitetet për nxitjen e të folurit tek i vogli juaj, mund dhe duhet të ushtrohen në kushtet e shtëpisë, në...

Stil1 orë më herët

Si mund të depilohem gjatë shtatzanisë?

Si mund te depilohem gjate shtatzanise? Mund të depilohem e qetë gjatë 9-të muajve të shtatzanisë? Kjo është një pyetje...

Stil1 orë më herët

Si të trajtojmë hundët e bllokuara tek bebet

Si të trajtojmë hundët e bllokuara tek bebet Çfarë mund të shkaktojë bllokimin e hundëve të bebeve? Në fakt janë shumë faktorë...

Radar3 orë më herët

Video e rrallë e Fatmir Haklajt, në sofrën e dasmës duke zbrazur në ajër plumbat e pistoletës

Fatmir Haklaj, i akuzuari kryesor për vrasjen e Azem Hajdarit do të qëllohej për vdekje mbrëmjen e 4 nëntorit 1999....

Radar4 orë më herët

Lajmet nga lufta në Ukrainë: Deri tani mbi 27 mijë ushtarë rusë janë vrarë

Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura të Ukrainës ka njoftuar se që nga fillimi i pushtimit rus më 24...

Stil4 orë më herët

Rozmarina – Aftësitë shëruese për kujtesën, reumatizmën dhe dhimbjet e muskujve

nga AgroWeb Qytetërimet e lashta të Egjiptit, Romës dhe Greqisë e konsideronin rozmarinën, një barishte të shenjtë. Foto: Flickr Rozmarina...

Stil4 orë më herët

10 vitaminat që duhet të marrë çdo grua

Për të qënë sa më të shëndetshëm dhe sa më energjikë të gjithë kemi nevojë të marrim vitaminat e duhura...

Stil4 orë më herët

Çfarë i shkakton dridhjet e qepallës?

Një dridhje e qepallës, ose miokimi, është një spazmë e përsëritur, e pavullnetshme e muskujve të qepallës. Një dridhje zakonisht...

Stil4 orë më herët

Paris Hilton zbulon detaje nga abuzimi seksual në qendrën psikiatrike!

Trashëgimtarja e hotelit prestigjioz, Paris Hilton, tregoi mbi abuzimin dhe kërcënimet seksuale që ajo duroi mbi 20 vjet më parë...

Facebook