Lidhu me ne

Stil

Shkaqet e anemisë/ A ndikon gjenetika?

Anemia nga mungesa e hekurit (IDA) është kur mungesa e hekurit zvogëlon aftësinë e trupit për të bërë mjaftueshëm qeliza të kuqe të gjakut, të cilat janë jetike për të çuar oksigjenin nga mushkëritë në pjesën tjetër të trupit. Pa hekur të mjaftueshëm në gjak, mund të ndiheni të dobët, të lodhur dhe me vështirësi në frymëmarrje.

Hekuri është i nevojshëm për të bërë hemoglobinë – proteina që ndihmon qelizat e kuqe të gjakut të mbajnë oksigjen. IDA ndodh sepse trupi ka pak hekur.

Ka shumë arsye pse mund të keni mungesë hekuri. Faktorë të ndryshëm rrisin rrezikun për IDA – disa prej të cilave nuk mund të ndryshohen, dhe të tjerë që ju mund të jeni në gjendje t’i ndryshoni.

Këtu është ajo që duhet të dini rreth shkaqeve të zakonshme dhe faktorëve të rrezikut të anemisë nga mungesa e hekurit.

Shkaqet e zakonshme

Mungesa e hekurit është shkaku më i zakonshëm i anemisë.

Shkaqet e zakonshme të IDA përfshijnë një dietë që është e ulët në hekur, trupi nuk mund të thithë hekur, gjakderdhje të rëndë menstruale, gjakderdhje të brendshme, shtatzëni, sëmundje kronike të veshkave dhe gjendje kronike që shkaktojnë inflamacion të vazhdueshëm.

*Marrja joadekuate e hekurit

IDA shpesh ndodh si rezultat i marrjes joadekuate të hekurit nga dieta. Shumë ushqime janë burime të pasura të hekurit, duke përfshirë mishin, peshkun, fasulet, bishtajoret, spinaqin dhe ushqimet e fortifikuara me hekur.

Ka shumë arsye pse një person mund të mos marrë mjaftueshëm hekur në dietë. Kjo mund të jetë sepse ata praktikojnë një mënyrë jetese vegjetariane ose vegane dhe nuk po e zëvendësojnë mishin me ushqime të tjera të pasura me hekur.

Arsye të tjera përfshijnë të paturit e një çrregullimi të ngrënies, të mos pasurit akses të lehtë në ushqime të pasura me hekur, të hani një dietë me pak ushqime të pasura me hekur ose të mos jeni në gjendje të hani një dietë të plotë ose të larmishme.

*Aftësia e dëmtuar për të thithur hekurin

Disa kushte mjekësore ose operacione mund të ndërhyjnë në mënyrën se si trupi thith hekurin. Edhe nëse jeni duke marrë hekur të mjaftueshëm nga dieta, të keni një gjendje si sëmundja celiake, gastriti ose operacioni i mëparshëm i zorrëve, të tilla si një bajpas gastrik, mund të kufizojë sasinë e hekurit që trupi mund të thithë.

Sëmundja celiake është një gjendje e tretjes, ku sistemi imunitar reagon jonormalisht ndaj glutenit. Gastriti është inflamacion i stomakut. Kirurgjia e bajpasit të stomakut është një lloj operacioni për humbjen e peshës që ndryshon sesi stomaku dhe zorra e hollë përpunojnë ushqimin.

Gjendje si sëmundja celiake, gastriti dhe operacionet si bajpasi gastrik quhen çrregullime të keqthithjes. Ato mund të çojnë në uljen e përthithjes së hekurit dhe të rrisin rrezikun për anemi nga mungesa e hekurit.

*Gjakderdhja menstruale

Menorragjia, ose gjakderdhja e madhe menstruale, mund të rris rrezikun për zhvillimin e anemisë nga mungesa e hekurit. Ky lloj i rrjedhjes së rëndë të gjakut mund të zbrazë depozitat e hekurit në trup.

Çrregullimet e gjakderdhjes menstruale përbëjnë 5% deri 10% të rasteve të mungesës së hekurit. Gjakderdhja menstruale mund të çojë në anemi të rëndë.

Menorrhagia  është gjakderdhje menstruale që zgjat shtatë ose më shumë ditë.

Nëse përjetoni këtë lloj gjakderdhjeje, duhet të flisni me mjekun.  Ata mund të përshkruajnë trajtime për të zvogëluar rrjedhën e rëndë dhe për të zvogëluar rrezikun e anemisë dhe problemeve të tjera shëndetësore.

*Gjakderdhje e brendshme

Kushtet mjekësore që shkaktojnë gjakderdhje të brendshme, të tilla si ulçera në stomak dhe polipet e zorrës së trashë, mund të çojnë në anemi nga mungesa e hekurit.

Njerëzit që përjetojnë gjakderdhje gastrointestinale (GI) zakonisht nuk vërejnë ndonjë gjak të dukshëm në jashtëqitje dhe mund të mos përjetojnë ndryshime të zakoneve të zorrëve.

Ndërsa mund të mos e dini nëse keni gjakderdhje të brendshme, mund të përjetoni simptoma të tjera të shoqëruara me ulçera të stomakut dhe polipe të zorrës së trashë. Kjo mund të përfshijë dhimbje të forta në mes të barkut dhe jashtëqitje të errëta ose të zeza.

*Shtatzënia

IDA është e zakonshme gjatë shtatëzënësisë. Globalisht, anemia në shtatzëni vlerësohet të ndodhë në 41.8% të shtatzënive. Mund të ketë arsye të ndryshme për anemi. Sa shpesh ndodh IDA, në mënyrë specifike, në shtatzëni është e panjohur.

Shtatzënia është një kohë kur sasia e dyfishtë e hekurit është e nevojshme. Trupi ka nevojë për hekur për të bërë më shumë gjak për të furnizuar me oksigjen fetusin në rritje. Nëse nuk keni depozita të mjaftueshme hekuri ose merrni pak hekur gjatë shtatzënisë, mund të zhvilloni IDA.Në shtatzëni, IDA mund të çojë në lindje të parakohshme dhe foshnje me peshë të ulët. Por IDA në shtatzëni dhe ndërlikimet e shtatzënisë janë të parandalueshme me plotësimin e hekurit, i cili mund të jetë pjesë e kujdesit rutinë para lindjes.

*Sëmundja kronike e veshkave

IDA mund të jetë një ndërlikim i sëmundjes kronike të veshkave (CKD). CKD do të thotë se veshkat janë të dëmtuara dhe nuk mund të filtrojnë më gjakun siç duhet. Ky dëmtim çon në grumbullimin e mbeturinave dhe lëngjeve në trup.

IDA ndodh më shpesh ndërsa sëmundja e veshkave përkeqësohet.  IDA është më pak e zakonshme në fazat e hershme të sëmundjes së veshkave dhe do të përkeqësohet ndërsa sëmundja e veshkave përparon dhe funksioni i veshkave humbet.

*Kushtet inflamatore

Shumë  gjendje të ndryshme kronike që mund të çojnë në inflamacion mund të shkaktojnë gjithashtu IDA. Inflamacioni bën që mëlçia të bëjë më shumë një hormon të quajtur hepcidin. Ky hormon do të ndalojë largimin e hekurit nga qelizat aty ku ruhet dhe absorbohet në pjesën e parë të zorrës së hollë.

Edhe nëse një person ka mjaftueshëm hekur në trup, inflamacioni mund të ndikojë në mënyrën se si hekuri absorbohet dhe përdoret. Pa hekur të mjaftueshëm në gjak, trupi nuk mund të krijojë qeliza të reja të kuqe të gjakut dhe qelizat e kuqe të gjakut që ka do të bëjnë më pak hemoglobinë.

Flisni me mjekun nëse jetoni me një gjendje inflamatore si artriti inflamator ose sëmundja inflamatore e zorrëve dhe si gjendja mund të rrisë rrezikun për IDA.

*Gjenetikë

Familja dhe gjenetika mund të luajnë një rol në zhvillimin e IDA. Dy gjendje të trashëguara – hemofilia dhe sëmundja von Ëillebrand – mund të bëjnë që një person të humbasë hekurin për shkak të gjakderdhjes së tepërt.

Femrat që kanë një gjen për hemofili dhe ato që janë simptomatike mund të përjetojnë periudha të rënda menstruale, gjë që do të shtojë rrezikun e tyre të IDA-s.

Sëmundja Von Ëillebrand është një çrregullim i trashëguar ku gjaku nuk mpikset siç duhet.  Ky çrregullim e bën më të vështirë ndalimin e gjakderdhjes, duke rritur rrezikun për IDA nga një dëmtim, operacion ose gjakderdhje e rëndë menstruale.

Plotësimi i hekurit mund të ndihmojë për të rivendosur hekurin në nivelet normale. Nëse ekziston një gjendje themelore mjekësore që shkakton IDA, siç është gjakderdhja e madhe menstruale, mjeku mund të përshkruajë trajtime shtesë.

Vazhdo leximin

MË TEPËR

Radar3 orë më herët

Po Jorida Tabaku çfarë mendimi ka për nënë Haxhiren?

Disa të dhëna me evidenca kriminale për inceneratorët, të dala në dritë 24 orët e fundit, përveçse shërbejnë si një...

Stil4 orë më herët

FOTOT/ 23 vjet martesë, Victoria e David Beckham nga Parisi në Venecia me tren

Victoria e David Beckham janë fotografuar duke zbritur nga treni ekspres, pas udhëtimit nga Parisi teksa i drejtoheshin qytetit tjetër,...

Stil4 orë më herët

Thonjtë e Hailey Bieber bëhen viralë në TikTok dhe kthehen në trendin e verës 2022

Thonjtë “glazed donut” janë zyrtarisht manikyri më trendy i verës 2022. Kur Hailey Bieber tregoi manikyrin e saj të shkëlqyeshëm...

Stil4 orë më herët

Pse disa gra lindin vetëm djem ose vetëm vajza?

1. Është e pamundur të kesh një gjen “vajzë” ose “djalë” të pazbuluar. Ndërsa shumica e familjeve kanë një raport...

Stil4 orë më herët

Si ndikon depresioni në organet e trupit tonë?

1. Rënia e funksionit të veshkave Depresioni prek si njerëzit që kanë sëmundje kronike të veshkave ashtu edhe ata që...

Stil4 orë më herët

A është e vërtetë që çiftet e lumtura shëndoshen?

Gjithë faji i dashurisë. Këtu është ajo që thotë një studim mbi ushqimin çorientues në çifte Po, çiftet e lumtura...

Stil4 orë më herët

Pse duhet konsumuar vezë çdo mëngjes?

Konsumi i vezëve është shumë i dobishëm për shëndetin e  përgjithshëm. Përmban të gjitha lëndët ushqyese thelbësore që kërkohen nga trupi....

Stil4 orë më herët

Pini shumë kafe për t’u dobësuar?

Kafeja është shumë e rëndësishme për organizmin tonë dhe ka shumë benefite për trupin deri në një masë të caktuar....

Stil4 orë më herët

11 shtetet me gratë me gjoksin më të madh. Kush e kryeson listën

Foto ilustruese Madhësia e gjoksit është unike për çdo grua apo vajzë dhe ky fenomen ndikohet nga shumë faktorë siç...

Stil4 orë më herët

“Fitoj 50 herë më shumë jashtë fushe”, volejbollistja profesioniste Key Alves: Pozoj për ‘OnlyFans’

Key Alves, volejbollistja profesioniste, me 2.3 milionë ndjekës në Instagram, ka rrëfyer se fiton më shumë para duke pozuar në...

Facebook